Trzeci wykład z tegorocznej serii – o tym, jak populiści chcą reformować prawo i dlaczego to się nie udaje na przykładzie historii Króla Rexa i koncepcji wewnętrznej moralności prawa Lona Fullera.

Drugi wykład z serii “Imperium tekstu kontraatakuje” – o tym, dlaczego “lex” musi być “dura” i w jaki sposób twardość prawa jest potrzebna, by mogło ono pełnić swoją funkcję, choć nieraz kłóci się to ze zdrowym rozsądkiem. W tym odcinku znajdziecie rozważania nad tym, czym jest “funkcja właściwa” i “wartość przeżycia”, a także w jaki sposób te pojęcia zaczerpnięte z teorii ewolucji pozwalają nam zrozumieć takie zagadnienia, jak nadużycie prawa oraz relację prawa i moralności.

W roku 2022 rozpocząłem nową serię wykładów z filozofii prawa. Są one oparte na mojej ostatniej książce “Imperium tekstu. Prawo jako postulowanie i urzeczywistnianie świata możliwego” i przedstawiają wizję prawa w ujęciu teorii ewolucji, zastosowanej do wytworów kultury. Wykłady te są przeznaczone dla wszystkich zainteresowanych prawem, filozofią i językiem. Wykład pierwszy zawiera wprowadzenie do omawianych zagadnień.

Specjaliści różnych dziedzin – lekarze, prawnicy, mechanicy – mają problem z prostym mówieniem o tym, na czym się znają. Ten materiał przedstawia kilka rad, jak mówić prosto, mimo że myśli się w sposób złożony. Najważniejsza z nich brzmi: skomplikowany język może poniżać, więc go nie używaj, jeśli chcesz, by ludzie ci ufali. A poza tym jeśli ktoś naprawdę zna się na czymś, potrafi to coś wyjaśnić dwulatkowi.

Jak powszechnie wiadomo, rozum jest współcześnie w odwrocie. W nowym odcinku zastanawiam się, czy jednym z powodów takiego stanu rzeczy jest to, że częścien promujemy publicznie, zwłaszcza wśród dzieci) bohaterskie postawy walki (strażak, żołnierz), a nie bohaterskie postawy myślenia. Aby to zmienić, omawiam dwie książki, które pokazują życie uczonych-bohaterów. Ci ludzie zmienili świat rozumem, nie siłą mięśni, i mogą być wzorem do naśladowania.

Książki omawiane w tym odcinku:

Thea Cooper, Arthur Ainsberg,
Breakthrough: Elizabeth Hughes, the Discovery of Insulin, and the Making of a Medical Miracle

Mukherjee Siddhartha, Cesarz wszech chorób. Biografia raka

Już jest! Nowa seria filmów na moim kanale na You Tube, dostępne także jako podkast! Nowe wnętrze, nowy mikrofon i nowe książki ważne dla demokracji. Dzisiaj opowiadam o trzech książkach José Saramago, które pozwalają nam zrozumieć polską rzeczywistość lepiej niż niejeden traktat naukowy. Zastanawiam się także nad celem interpretacji – czy chodzi o to, żeby zrozumieć autora, czy raczej, żeby zrozumieć siebie.

Ostatni wykład w cyklu 2021/2022, poświęcony temu, jak bronić się przed populizmem. On atakuje demokrację emocjami, czy ona powinna się bronić wyłącznie rozumem? Pewnie nie, ale jak przestawić się w działaniu z LOGOSU na PATHOS, skoro całe prawo i praworządność oparte są na tym pierwszym. UWAGA TECHNICZNA: jakość nagrania nie jest optymalna, ponieważ nie zadziałał główny mikrofon, stąd wykorzystano nagranie zapasowe z innego urzadzenia. Przepraszam za ten dyskomfort.

W kolejnym wykładzie z teorii i filozofii prawa zastanawiamy się, jak wspólnie żyć w społeczeństwie ludzi, z których każdy jest inny. Odpowiedzi szukamy w filozofii Habermasa i jego idealnej sytuacji mowy. Nasza dyskusja prowadzi do wniosku, że tylko rozmowa, dyskusja i deliberacja może nas uratować. Polaryzacja, zamknięcie się w swojej bańce, coraz większa nienawiść jednej grupy społecznej wobec innej to proste recepty na społeczeństwo, w którym wszyscy walczą ze wszystkimi, a w końcu przychodzi autorytarny przywódca i zaprowadza autorytarny porządek. Dlatego demokracja to mądra rozmowa – na wielu poziomach.

W kolejnym wykładzie dyskutujemy to, czy prawo jest komunikacją pomiędzy prawodawcą a obywatelami, a jeśli tak, jaka jest natura tej komunikacji. Pytanie, czy prawo jest jak symfonia, jest nawiązaniem do metafory Ferdinanda de Saussure’a, który napisał kiedyś, że język, podobnie jak symfonia, może być rozumiany na dwa sposoby: jako partytura, a więc zbiór znaków, abstrakcyjna struktura albo jako wykonanie symfonii, a więc konkretne zdarzenie w miejscu i czasie. Wykład ukazuje kluczowe różnice między rozumieniem prawa w sposób abstrakcyjny, formalistyczny, i rozumieniem prawa jako zbioru konkretnych zachowań w konkretnej rzeczywistości.

Kolejny wykład z filozofii prawa, w którym dyskutujemy, jak ważenie zasad w ujęciu Dworkina pozwala nam zrozumieć, że popularne ostatnio hasło “segregacja sanitarna” jest propagandą.