Archives

Czy Bóg umarł? D. S. Wilson o religii i ewolucji

W tym odcinku omawiam książkę D. S. Wilsona “Katedra Darwina. Ewolucja, religia i natura społeczeństwa”. Jej autor stawia niepopularną tezę, że religia jest jedną z najważniejszych adaptacji kulturowych, które historycznie zwiększały szanse ludzi na przeżycie, dzięki temu, że promowała spójność społeczeństwa, obniżała poziom agresji i zachęcała o altruizmu i przebaczenia. Ci z nas, którzy kojarzą religię głównie z krucjatami i przestępstwami pedofilskimi oczywiście nie podzielą tej tezy. Warto jednak wysłuchać argumentów poważnego badacza, który jest swego rodzaju ani-Dawkinsem, a więc przeciwieństwem sławnego ewolucjonisty-ateisty. Zwłaszcza, że żyjemy w świecie, w którym Bóg umarł. Co więc może zastąpić moralne rusztowanie, jakim zawsze była religia, byśmy jako społeczeństwo nie rozpadli się na kawałki i nie pozabijali się nawzajem?

Continue reading →

Dawna Hiszpania i nowa nadzieja. Menocal i Borges w krainie Don Kichota

Odcinek wyjazdowy, nagrany w Toledo – o książce Marii Rosy Menocal “Ozdoba świata. Jak muzułmanie, żydzi i chrześcijanie tworzyli kulturę tolerancji w średniowiecznej Hiszpanii” oraz o trzech opowiadaniach Borgesa z tomu “Ogród o rozwidlających się ścieżkach”: “Pierre Menard, autor Don Kichota”, “Tlón, Uqbar, Orbis Tertius” oraz “Biblioteka Babel”.

Continue reading →

Świat, jaki znamy, upada. Dukaj o emocjach i cenzurze

W tym odcinku omawiam książkę Jacka Dukaja “Po piśmie”, w której wykazuje on, że ludzie współcześni chętniej myślą konkretem niż systemem, a to daje pożywkę populistom. Omawiam także ostatni tekst Jacka Dukaja, w którym postuluje on wprowadzenie cenzury, by uratować demokrację. Nie zgadzam się fundamentalnie z tą tezą.

Continue reading →

Czy szkoła jest jak więzienie? Foucault o władzy dyscyplinującej

Czy szkoła jest jak więzienie? W książce “Nadzorować i karać. Narodziny więzienia” Michel Foucault odpowiada na to pytanie twierdząco i pokazuje, że współczesne państwo jest jak Wielki Brat: przez najrozmaitsze narzędzia – więzienia, szpitale, szkoły i uniwersytety – chce zapanować nad naszymi duszami. Współczesna władza jest obecna wszędzie i zawsze, a przede wszystkim w naszych głowach. Przez dyscyplinę, kategoryzację i szufladkowanie zmienia nas z niezależnych ludzi w trybiki wielkiej odhumanizowanej maszyny.

Continue reading →