W nowym odcinku „Prawem i rozumem” odwieczny dylemat: litera czy duch? Czym tak naprawde jest prawo – ściśle rozumianym przepisem czy szerszym celem i sensem regulacji? Jak obiektywnie zidentyfikować ducha prawa, żeby nie stał się po prostu sposobem na wciskanie do prawa prywatnych ideologii prawników albo ich zleceniodawców. Jak zatrzymać populistów, którzy pokazują, że działają zgodnie z literą, choć tym samym niszczą praworządność i demokrację. Jakie to wszystko ma znaczenie dla konfliktu wokół Trybunału Konstytucyjnego? A w „Sanatorium Chorych Myśli” o idei „państwa-Frankensteina” i jak się przed nim obronić. Zapraszam!

🇵🇱 Czy istnieje populizm w dobrej sprawie?

Na to pytanie staram się odpowiedzieć w 55. odcinku „Prawem i rozumem”.

I odpowiadam „tak”! Dlatego trzeba promować Radykalne Centrum, które jest nie tylko merytoryczne, ale potrafi odwoływać do emocji.

Ktoś może zarzucić mi, że namawiam centrum do traktowania wyborców jak niewolników emocji. W tym filmie staram się odpowiedzieć na ten zarzut.

Zaczynam od pacjenta Antonio Damasia: człowieka, który po operacji mózgu zachował pełną inteligencję i zdolność rozumowania moralnego, ale stracił emocje i przestał umieć cokolwiek zdecydować. Model komunikacji bez emocji zakłada właśnie takiego obywatela.

Mówię o tym, dlaczego emocja jest sposobem, w jaki treść w ogóle dociera do adresata. Dlatego zdjęcie jednego utopionego dziecka zrobiło więcej niż cztery lata statystyk z Syrii.

Moja teza: zakaz emocji w polityce jest niewykonalny, bo mówić bez nich się nie da. Ale trzeba zaproponować kryterium jej wykorzystania. Emocja jest uprawniona wtedy, gdy odpowiada faktom. Manipulacja omija władzę sądzenia, perswazja do niej dociera.

🇵🇱 Liberalni przywódcy muszą się nauczyć zwalczać populizm populizmem – inaczej sromotnie przegrają.

Ludzie uważający siebie za racjonalnych, często pogardzający osobami religijnymi i antyszczepionkowcami z powodu ich nieracjonalności, sami dyskutują w sprawie kandydatury Berka jak osoby religijne i przeciwnicy szczepień.

Nasza dyskusja publiczna stacza się w jakąś przepaść. O tym w najnowszym odcinku „Prawem i rozumem” – z konkretnymi przykładami wypowiedzi i argumentów, między innymi Joanny Szczepkowskiej i ks. Lemańskiego.

Premier Tusk wysyła do Trybunału Konstytucyjnego swojego ministra i prawą rękę. Jedni krytykują ten ruch jako dalsze upolitycznienie Trybunału, inni popierają, bo wierzą, że Maciej Berek będzie kimś w rodzaju konstytucyjnego Rambo, który zrobi wreszcie w TK porządek. Jak ocenić tę decyzję? O tym w najnowszym odcinku „Prawem i rozumem”, a także o planie Wojciecha Sadurskiego na naprawę Trybunału oraz o rozwoju inicjatywy Klubów Radykalnego Centrum. Zapraszam!

Czy żyjemy jeszcze w kulturze opowieści, czy już tylko w kulturze punktu?

Prof. Ewa Łętowska zakończyła niedawno wywiad w TVP mówiąc: może lepiej porozmawiać o jednej sprawie porządnie, niż przebiegać przez dziesięć tematów bez głowy. To nie był tylko komentarz do programu telewizyjnego, ale diagnoza całej współczesnej debaty publicznej.

Dlaczego coraz trudniej nam utrzymać uwagę, pamiętać wcześniejsze deklaracje polityków i prowadzić prawdziwe spory? W 52. odcinku „Prawem i rozumem” próbuję odpowiedzieć na pytanie, co dzieje się ze społeczeństwem, które zamienia opowieści w serię oderwanych od siebie punktów.

Na konkretnych przykładach (od zmieniającego się stosunku Sławomira Mentzena i Konfederacji do Ukrainy po ocenę sędziego Mitery) pokazuję, jak kultura punktu utrudnia rozliczanie polityków z ich słów i czynów.

Gdy pamięć zastępują chwilowe emocje, konsekwencje przestają mieć znaczenie.

Zapraszam do słuchania!

W Polsce nienawiśc staje się głównym punktem wielu programów politycznych. Ludzie na to reagują – jak ten człowiek z autobusu w Bielsku-Białej, który wyzywał 12-letnie dziewczynki z Ukrainy. Dlaczego niby poważni ludzie podziwiają agresję (jak Jan Rokita podziwiający Trumpa) albo organizują sytuacje poniżenia (jak Nawrocki wobec Zełeńskiego)? W najnowszym odcinku „Prawem i rozumem” także aktualna mapa Klubów Radykalnego Centrum oraz o tym, co o inicjatywie zakładania tych Klubów myśli prof. Dudek.

W czasach, gdy ludzie się wyzywają i masakrują słowem, my chcemy ze sobą rozmawiać. Dlatego z okazji jubileuszowego, 50. odcinka „Prawem i rozumem” załóżmy 50 Klubów Radykalnego Centrum w całej Polsce. Niech będą one przestrzenią dobrej dyskusji między ludźmi, którzy naturalnie różnią się od siebie, ale nie przeszkadza im to, by się nawzajem szanować. Wejdź na stronę Patronite, zostań Patronem i dzięki aplikacji Discord zorganizuj w wakacje Klub lub dołącz do już istniejącego. Zapraszam!

Przez Polskę przetaczają się ostatnio nie tylko upały, ale i burze emocji. Wojna orderowa z Ukrainą, afera Szpitala Południowego, umorzenie sprawy dwóch wież, wreszcie domniemany zamach na prezydenta Nawrockiego z czasów kampanii. Wybuchy emocji przykrywają prawdziwe problemy – a te pozostają nierozwiązane. W tym odcinku zastanawiam się, do czego to wszystko prowadzi i dlaczego w bardzo złym kierunku.

Dlaczego Polacy potrafią pokłócić się dosłownie o wszystko — o lody dla uczniów z czerwonym paskiem, o artystów, o pieniądze publiczne, o szkołę, kulturę, pracę i „nierobów”?

W tym odcinku mówię o dwóch pozornie drobnych sporach: aferze w Pszczynie wokół lodów za świadectwo z czerwonym paskiem oraz wypowiedziach Sławomira Mentzena o artystach. Obie sprawy pokazują coś głębszego: że w Polsce nawet niewielki gest społeczny natychmiast staje się testem ideologicznym. Ktoś widzi nagrodę za wysiłek, ktoś inny upokorzenie dzieci. Ktoś widzi krytykę finansowania kultury, ktoś inny pogardę dla pracy twórczej.

Pytanie brzmi więc nie tylko: kto ma rację w tych konkretnych sprawach? Ważniejsze pytanie brzmi: dlaczego tak szybko zamieniamy codzienne sytuacje w plemienne wojny?

Czy umiemy jeszcze rozmawiać o różnicach bez natychmiastowego oskarżania się o cynizm, głupotę albo złą wolę? A może polski spór publiczny działa już jak maszyna do produkowania oburzenia — z lodów, świadectw, obrazów, teatrów i podatków?

Zapraszam do oglądania.

Ukraiński influencer wjeżdża autem na Morskie Oko. Zełenski nadaje jednostce wojskowej imię “Bohaterów UPA”. I coś, co tliło się od miesięcy, wybucha. W tym odcinku nie bronię ani nie atakuję. Pytam o coś trudniejszego: ile empatii może wytrzymać naród? Gdzie kończy się solidarność, a zaczyna rachunek krzywd? I czy nacjonalizm — polski i ukraiński — właśnie wygrywa wojnę, którą Putin przegrywa na froncie? A w Sanatorium Chorych Myśli o tym, czym jest „naród” i dlaczego pewne jego rozumienie może prowadzić do bardzo złych rzeczy.